بیش‌شنوایی (Hyperacusis) چیست؟

بیش‌شنوایی

بیش‌شنوایی (Hyperacusis) حساسیت غیرمعمول نسبت به صداهاست که باعث درد و ناراحتی و آزار فرد می‌شود.

در واقع بیش‌شنوایی (Hyperacusis) زمانی اتفاق می‌افتد که صداهای معمولی مانند نویزهایی که روزانه با آن‌ها سروکار داریم از جمله صدای سشوار، جاروبرقی، ماشین چمن‌زنی و…. برای فرد غیرقابل تحمل می‌شوند. برای این افراد این نوع صداها بلندتر از آنچه ما می‌شنویم به نظر می‌رسد و حتی گاهی باعث آزار آن‌ها می شود.

فرد ممکن است احساس پری و یا تپش و ضربان در گوش خود داشته باشد. این حالت ممکن است در هر گوش متفاوت با گوش دیگر باشد. اگر فرد همراه با شنیدن صدا دچار سرگیجه و عدم تعادل شود، ممکن است در اثر اختلالات وستیبولار دچار بیش‌شنوایی شده باشد.

در حالت دیگر فرد صداهایی مانند زنگ زدن و وزوز را می‌شنود که منشا خارجی ندارد وبعد از شنیدن یک صدای بلند و نویزی مثل صدای ماشین چمن‌زنی این وزوز بیشتر می‌شود.

همچنین ممکن است، فرد با شنیدن نویزهای بلند احساس درد را تجربه کند که شامل سردرد و یا مشابه ضربات شیئی تیز می‌باشد.

نویزهای آزاردهنده از نظر هرفرد به صورت منحصر به فرد توصیف می‌شوند و تعریف کلی در دسترس نیست.

حساسیت نسبت به صدا و صدابیزاری

بیش‌شنوایی (Hyperacusis) یکی از عکس‌العمل‌های غیرطبیعی افراد نسبت به صداست و ممکن است فرد درجات مختلفی را تجربه کند .

یکی از این موارد، حساسیت نسبت به صداست. در این حالت، محیط‌های شلوغ و پرسروصدا باعث ایجاد سردرد و یا خستگی در فرد می‌شود، حتی اگر واقعا صدای بسیار بلند و آزاردهنده‌ای در محیط نباشد.

همچنین بسیاری از افراد دچار بیش‌شنوایی، نسبت به صدای خاصی مثلا “جویدن” حساسیت پیدا می‌کنند. این اختلال misophonia  یا صدابیزاری نامیده می‌شود.  درجه شدیدتر این اختلال  phonophobia است که باعث ترس از صداها در فرد می‌شود.

کم‌شنوایی و صداهای بلند

افرادی که دچار افت شنوایی هستند ممکن است شدت برخی صداهای خاص را بسیار بلندتر از میزان واقعی آن احساس کنند، این موضوع به علت پدیده رکروتمنت رخ می‌دهد و متفاوت از بیش‌شنوایی است.

رکروتمنت، یکی از پیامدهای اجتناب ناپذیر کم‌شنوایی حسی-عصبی است که از کاهش تعداد سلول‌های مویی خارجی حلزون ایجاد می‌شود. در این حالت به علت تغییر ایجاد شده در آستانه شنوایی فرد ممکن است شدت صداهای بلند متفاوت از میزان واقعی شدت آن‌ها شنیده شود.

بیش‌شنوایی (Hyperacusis) درمیان جانبازان

افراد جانبازی که در زمان جنگ در معرض صداهای بلند و آزاردهنده بودند غالبا کم‌شنوایی، وزوز گوش، حساسیت نسبت به صداها و بیش‌شنوایی را تجربه می‌کنند.

علل ایجاد بیش‌شنوایی

هنگامی که به رادیو گوش می‌کنید و سیگنال ضعیف است، برای بهتر شنیدن، مجبور به بالا بردن میزان صدا می‌شوید. سیستم شنوایی مغز انسان نیز عملکرد مشابهی دارد. هنگامی که بخشی از عصب شنوایی آسیب می‌بیند، مغز برای جبران آن و بالابردن بهره شنوایی، شدت صداها را افزایش می‌دهد. در این حالت فرد صداها را بلندتر از حد واقعی آن‌ها می‌شنود. بدیهی است که صداهای بلند در این حالت بسیار بلندتر به گوش می‌رسند و ممکن است آزاردهنده شوند.

علل احتمالی بیش‌شنوایی (Hyperacusis):

  • آلودگی صوتی که غالبا در محیط کار وجود دارد.
  • ضربه به سر
  • استفاده داروهای اتوتوکسیک که اثر منفی بر شنوایی یک یا هر دو گوش دارد.
  • عفونت‌های ویروسی (که عصب گوش را درگیر می‌کند)

همچنین در اینجا اختلالاتی را نام می‌بریم که ممکن است با بیش‌شنوایی همراه باشند:

  • افسردگی
  • اختلال استرس پس از سانحه PTSD))
  • اختلال مفصل گیجگاهی TMJ))
  • بیماری لایم

بیماری لایم از طریق گزیدگی نیش حشره‌ای موسوم به «پاسیاه» در افراد ایجاد می‌شود. نشانه‌های اولیه این بیماری شبیه آنفلوانزاست، همچنین ممکن است با خارش و حساسیت پوستی همراه باشد.

  • بیماری تای ساکس (Tay-Sachs disease)

* یک بیماری ارثی است. در کودکانی که به بیماری تای-ساکس مبتلا هستند، یکی از مهمترین آنزیم‌ها به نام هگزوز آمینیداز آ (Hexosaminidase A) وجود ندارد. بنابراین وقتی پروتئین‌های چرب در مغز انباشته می‌شوند، به بینایی، شنوایی و رشد حرکتی و ذهنی کودک آسیب می‌زنند.

  • میگرن
  • انواعی از بیماری صرع
  • سندروم خستگی مزمن
  • بیماری منییر
  • اختلال طیف اتیسم

بیماری اتوسکلروز و علائم و روش درمان آن را بیشتر بشناسید

درمان بیش‌شنوایی (Hyperacusis)

بیش‌شنوایی

برای تشخیص اختلال بیش‌شنوایی، متخصص شنوایی در ابتدا آستانه ناراحتی شنیداری را بررسی می‌کند، مراحل تکمیلی این پروسه شامل بررسی تاریخچه کامل پزشکی، داروهای استفاده شده توسط فرد و سابقه قرارداشتن در معرض نویز است.

همچنین ادیولوژیست باید از نبود اختلالاتی مثل استرس پس از حادثه، اضطراب و افسردگی در فرد مطمئن شود.

اگر همزمان با اختلال بیش‌شنوایی، دچار کم‌شنوایی نیز هستید، استفاده از سمعک می‌تواند کمک کننده باشد. در این حالت، سمعک باید با تنظیمات خاص مورد استفاده قرار گیرد.

همچنین فرد باید توسط متخصص گوش و حلق و بینی کاملا معاینه شود تا وجود بیماری‌هایی که منجر به بیش‌شنوایی می‌شود، تشخیص داده شود.

اگر فرد اخیرا جراحت و یا آسیبی را تجربه کرده و دچار بیش‌شنوایی شده است، ممکن است پس از بهبود، علائم نیز برطرف گردد.

ممکن است به ملاقات با یک متخصص در زمینه صدا درمانی نیاز داشته باشید. در طول این پروسه با استفاده از دستگاه‌هایی که مانند سمعک در یک یا هردو گوش قرار می گیرد، روزانه در معرض یک سری از صداها قرار خواهید گرفت.

در ابتدا این صداها بسیار آرام و با شدت پایین هستند و به صورت تدریجی شدت صداها افزایش پیدا می‌کنند. افزایش شدت صداها می‌تواند هشداری برای مغز باشد تا در طول دوره صدادرمانی به مرور از حالت بیش‌شنوایی خارج شود. این روش درمانی TRT نام دارد که در روند درمانی وزوز گوش نیز استفاده می‌شود.

با توجه به علت ایجاد بیش‌شنوایی، روش درمانی نیز ممکن است متفاوت باشد. برای مثال در اختلال طیف اتیسم استفاده از روش AIT یا یکپارچه‌سازی شنوایی که شامل گوش کردن موزیک‌ها در سطح شدت‌های متفاوت است، می‌تواند کمک کننده باشد.

محافظت از شنوایی در مقابل صداهای بلند

محافظت از گوش‌ها، به ویژه زمانی که با شنیدن صداهای بلند دچار درد گوش می‌شوید، ضروری است.

ساده‌ترین راه، استفاده از هدفون‌ها، ,پلاگ‌های محافظ گوش و یا کلاه‌های ایمنی مخصوص است که باعث کاهش شدت صداها و نویزهای بلند می‌شود. برخی افراد حتی هنگامی که به مترو و یا مهمانی می‌روند نیز از این محافظ‌های شنوایی استفاده می‌کنند.

پلاگ‌های محافظ شنوایی پیشرفته‌تری نیز وجود دارند که برای افراد نظامی و موزیسین‌ها کاربرد دارد. این پلاگ‌ها دارای دکمه کنترل‌کننده شدت صدا هستند. برخی از این محافظ‌ها دارای فیلترهای مخصوصی هستند که جلوی ورود آلودگی‌های صوتی به سیستم شنوایی را می‌گیرد، اما در عین حال امکان شنیدن صحبت‌های اطرافیان را فراهم می‌کند.

اگر میزان نویز محیط کار شما بالاست، کارفرما باید تجهیزات مورد نیاز شما از جمله هدفون‌های ضدصوت را فراهم کند. افرادی که در محیط کار و در اثر قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نویزهای بلند، دچار کم‌شنوایی، وزوزو یا بیش‌شنوایی می‌شوند، حق گرفتن غرامت از کارفرما را دارند.

منبع:

https://www.healthyhearing.com/report/53076-Hyperacusis-when-ordinary-loud-sounds-hurt-your-ears