سرگیجه

سرگیجه و مشکلات تعادلی باعث می‌شوند که فرد در طی روز احساس ناخوشایندی داشته باشد.

احتمالا برای شما هم پیش آمده که بعد از چندبار چرخیدن به دور خود، وقتی شروع به راه رفتن می کنید، احساس می کنید هر لحظه در حال زمین خوردن هستید. افرادی که مشکلات تعادلی دارند، دائما این حس را تجربه می‌کنند.

مشکلات تعادلی باعث ایجاد احساس گیجی و منگی در فرد می شوند. همچنین تاری دید، احساس چرخش محیط اطراف، سختی در راه رفتن و از تخت بلند شدن و احساس درد در شکم از مشکلاتی است که با عدم تعادل همراه است. اختلالات تعادلی باعث عصبی شدن فرد و ترس از حرکت می‌شود.

علت سرگیجه غالبا مربوط به گوش داخلی است. در این حالت، تغییر وضعیت فرد مثل از رختخواب بلند شدن، باعث بدتر شدن سرگیجه می‌شود.

عملکرد سیستم تعادلی باعث می شود که ما به راحتی و با درک موقعیت فیزیکی خود حرکت کنیم، بدون اینکه احساس افتادن کنیم.

تعادل انسان سیستمی پیچیده است و حاصل هماهنگی سه سیستم حسی شامل بینایی، تعادلی و حسی پیکری است. اختلال در هریک از این حس‌ها می‌تواند باعث ایجاد مشکلات تعادلی اعم از سرگیجه شود.

سرگیجه علائم متعددی دارد که از سیاهی رفتن چشم تا احساس گیجی همراه با چرخش محیط به دور سر را شامل می‌شود. اختلالات سیستم تعادلی به طور قابل توجهی باعث ناراحتی فرد می‌شوند و فعالیت های روزمره او را محدود می‌کنند، همچنین احتمال زمین خوردن فرد در اثر سرگیجه بالاست.

دلایل ایجاد سرگیجه:

برخی از شایع‌ترین دلایل سرگیجه عبارتند از:

 (BPPV):

Benign paroxysmal positional vertigo که به اختصار BPPV نامیده می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که ذرات ریز کلسیم در کانال گوش داخلی جمع شوند. گوش داخلی سیگنال‌های مربوط به حرکات سر و بدن را به مغز می‌فرستد و به همین دلیل شما می‌توانید تعادلتان را حفظ کنید. BPPV بدون هیچ دلیل مشخصی رخ می‌دهد و ممکن است مربوط به سن باشد.

بیماری منییر(Meniere’s disease)

این بیماری یک اختلال در گوش داخلی است که احتمالا بر اثر ایجاد مایعات و تغییر فشار در گوش ایجاد می‌شود. این اختلال می‌تواند سرگیجه همراه با زنگ زدن در گوش ( وزوز گوش) و افت شنوایی باشد.

Vestibular neuritis or labyrinthitis:

این مورد یک مشکل مربوط به گوش داخلی است که معمولا در اثر عفونت ( معمولا عفونت‌های ویروسی) رخ می‌دهد. این عفونت باعث التهاب در گوش داخلی و اطراف اعصابی می‌شود که برای حفظ تعادل بدن بسیار مهم هستند.

  • ویروس‌ها و عفونت‌ها
  • گیر کردن اجسام خارجی در مجرای گوش
  • تغییرات فشارخون
  • مشکلات گردش خون
  • وجود پارگی یا فیستول در پرده گوش
  • بیماری MS
  • مشکلات بینایی
  • تومورهای عصب شنوایی
  • ضربه به سر

مواردی که کمتر ممکن است باعث سرگیجه شوند عبارتند از:

  •  آسیب‌دیدگی سر یا گردن
  • مشکلات مغزی مانند سکته مغزی یا تومور
  • داروهای خاصی که باعث آسیب به گوش می‌شوند ( داروهای اتوتوکسیک)
  • سردردهای میگرنی

این علائم می‌توانند چند دقیقه یا چند ساعت طول بکشند. گاهی نیز بلافاصله برطرف می‌شود.

گاهی سمعک برای جبران کم‌شنوایی کافی نیست و از کاشت حلزون استفاده می‌شود.

 علائم اختلالات تعادلی می تواند به صورت دوره ای، حاد، مزمن و شامل موارد زیر باشد:

  • احساس گیجی و عدم هوشیاری
  • رفلکس‌های تاخیری
  • عدم تمرکز
  • زمین خوردن ( یا احساس افتادن)
  • خستگی
  • سردرد/میگرن
  • بی ثباتی/عدم تعادل
  • اختلالات حرکتی/اشکال در راه رفتن
  • سیاهی رفتن چشم/احساس ضعف
  • بیماری حرکت
  • حالت تهوع/استفراغ
  • اختلالات بینایی
  • سرگیجه (احساس گیجی که با حس چرخش و حرکت همراه است)

سرگیجه

علائم شنوایی که می تواند با اختلالات تعادلی همراه باشد:

  • احساس پری گوش
  • اتوفونی: در این حالت فرد صدای خود و یا صداهایی که در بدنش تولید می‌شوند مثل نبض و یا گردش خون در رگ‌ها را به طور غیر معمولی بلند می شنود.
  • کم شنوایی: دوطرفه، یکطرفه و یا کم‌شنوایی که به تازگی آغاز شده است.
  • حساسیت نسبت به صداهای بلند
  • وزوز گوش
  • عدم تعادل ناشی از در معرض صداهای بلند بودن(پدیده تولیو)

همچنین ممکن است شاهد تغییراتی در عملکرد فرد باشیم مثل:

  • به آرامی راه رفتن
  • محدودیت در حرکات سر
  • استفاده از وسایل کمکی برای حرکت

درمان سرگیجه:

درمان سرگیجه به علت آن بستگی دارد. در بسیاری از موارد، سرگیجه بدون هیچ درمانی برطرف می‌شود. این امر به این دلیل است که مغز شما با تکیه بر سایر ساز وکارهای مربوط به حفظ تعادل، می‌تواند تا حدودی با تغییرات داخل گوش سازگار شود.

گاهی سرگیجه به درمان نیاز دارد که شامل موارد زیر می‌شود:

  1. توانبخشی دهلیزی (Vestibular rehabilitation):

نوعی فیزیوتراپی است که با هدف کمک به تقویت سیستم دهلیزی (vestibular system) انجام می‌شود. عملکرد سیستم دهلیزی ارسال سیگنال‌های مربوط به حرکت سر و بدن به مغز می‌باشد.

در صورت تکرار دوره‌های سرگیجه، توانبخشی دهلیزی توصیه می‌شود. به کمک این روش می‌توانید از حس‌های دیگرتان برای جبران سرگیجه‌ کمک بگیرید.

  • عملیات تغییر مکان کانال (Canalith repositioning maneuvers):

یکی از دستورالعمل‌های آکادمی نورولوژی آمریکا، مجموعه‌ای از حرکات خاص سر و بدن است که برای رفع BPPV توصیه می‌شود. این حرکات رسوبات کلسیم جمع شده در کانال گوش را به داخل گوش داخلی منتقل می‌کند تا بتوانند توسط بدن جذب شوند. حین انجام این عملیات ممکن است شما احساس سرگیجه داشته باشید.

برای انجام این حرکات حتما از یک پزشک یا فیزیوتراپ کمک بگیرید. این حرکات بی‌خطر بوده و اغلب موثرند.

سرگیجه

  • دارو:

در برخی موارد، ممکن است توصیه شود، برای تسکین علائمی مانند تهوع یا اختلالات حرکتی مربوط به سرگیجه، دارو استفاده کنید.

اگر سرگیجه بر اثر عفونت یا التهاب ایجاد شده باشد، آنتی‌بیوتیک‌ها یا استروئیدها می‌توانند تورم را کاهش داده و عفونت را درمان کنند.

برای بیماری منییر ممکن است داروهای ادرارآور (قرص آّب) جهت کاهش فشار ناشی از تجمع مایعات تجویز شود.

  • عمل جراحی:

اگر سرگیجه ناشی از یک مشکل اساسی مانند تومور یا آسیب‌دیدگی مغز یا گردن باشد، درمان با جراحی ممکن است به کاهش سرگیجه کمک کند.

منبع:

https://www.webmd.com/brain/vertigo-symptoms-causes-treatment#1